Y Rhaniad Mawr.
Gan P.B. Phillips

Gwelodd hi ef, i'r gogledd o'r traciau.

Gwelodd ef hi, i'r de o'r traciau.

​

Dywedasant wrthi, 'Nid yw ef yn dda, y cyfoethog a'u golygon melltigedig drwg.'

Dywedasant wrtho, 'Nid yw hi yn dda, mae'r tlawd i gyd yn droseddwyr melltigedig drwg.'

​

Bob dydd, boed law neu hindda, yn union fel y byddai'r haul yn machlud.

Ef yn mynd i'r dwyrain, hi yn mynd i'r gorllewin, wrth y groesfan reilffordd roeddent bob amser yn cwrdd.

​

Byddai hi'n stopio ac yn syllu i mewn i'w lygaid hardd.

Byddai ef yn aros, heb eisiau dweud ei ffarwel cyntaf neu olaf.

​

Ychydig funudau wedi'u dwyn, y bu'n rhaid iddi hi ac ef eu cuddio am byth.

Ychydig funudau wedi'u dwyn gyda'n gilydd, ar draws Y Rhaniad Mawr.

​

Gaeaf ar ôl Haf, dim newid, dim disgwyliad o lawenydd.

Flwyddyn ar ôl blwyddyn, yn chwarae eu sioe fach o dristwch digymell.

​

Dim cyffwrdd, byth gusan tyner cariadon.

Dim newid i Mr. a Mrs. o Mr. a Miss.

​

Am ddeng mlynedd ar hugain, boed law neu hindda, yn union fel y byddai'r haul yn machlud.

Ef yn mynd i'r Dwyrain, hi yn mynd i'r Gorllewin, wrth y groesfan reilffordd cwrddasant yn dawel.

​

Dywedasant wrthi, 'Nid yw ef yn dda, y gwynion a'u golygon melltigedig drwg.'

Dywedasant wrtho, 'Nid yw hi yn dda, mae'r duon i gyd yn droseddwyr melltigedig drwg.'

​

Diwrnod olaf yr haf poeth hwnnw o 1905.

Oedd y diwrnod olaf y gwelodd hi, ei lygaid hardd yn fyw.

​

Ciciodd trawiad ar y galon a chymryd ei fywyd bach trist.

Ei galon hiraethus wedi torri o'r diwedd, hebddi hi, fel ei wraig hardd.

​

Wrth i'r haul fachlud, blwyddyn yn union i'r diwrnod.

Wrth eu croesfan reilffordd cymerodd hi rai pils a golchi ei bywyd bach trist i ffwrdd.

​

Ni chaniatawyd iddi hi ac ef groesi Y Rhaniad Mawr.

Er mai dim ond 4 troedfedd, 8 a 1/2 modfedd o led yr oedd.

​